Digitaal tijdschrift  >  Autogene training

Autogene training

In onze hectische tijd zijn rust, ontspanning en onthaasting belangrijke thema’s geworden. Hoewel autogene training (AT) zo’n 70 jaren oud is, kan deze methode van lichamelijke en geestelijke ontspanning nog steeds eigentijds worden genoemd. Eigentijds omdat de methode voorziet in een actuele behoefte en omdat ze een wetenschappelijke basis heeft waaraan in onze tijd veel waarde wordt gehecht en die aan iedereen is uit te leggen. De eenvoud van de methode maakt deze tenslotte  voor eenieder toegankelijk. Ondanks alle resultaten die de geneeskunde heeft geboekt, groeit het aantal mensen met min of meer vage klachten die het dagelijks functioneren belemmeren. Verder neemt ook het aantal chronisch zieken steeds sterker toe om maar te zwijgen over het moderne verschijnsel “burn-out” en andere symptomen van onze onder druk staande samenleving. Veel van deze aandoeningen kunnen worden voorkomen. Autogene training kan in preventieve maar ook in curatieve zin goede diensten bewijzen.

Wat is autogene training?

Na vele jaren van systematisch en theoretisch onderzoek, talrijke praktische proeven en op basis van ervaringen met hypnose heeft de internist, psychiater en huidarts J.H. Schultz de autogene training ontwikkeld. Zijn standaardwerk “Das autogene Training” met als ondertitel “Konzentrative Selbstentspannung” en het daarbij behorende “Übungsheft für das autogene Training”werden voor het eerst respectievelijk in 1932 en 1935 uitgegeven. Sindsdien verscheen het wereldwijd in vele talen en in grote oplagen. Wonderlijk genoeg is in Nederland, nota bene buurland van Duitsland, de methode autogene training vrijwel onbekend gebleven.
Autogene training is een vorm van zelfhypnose. Door frequent, regelmatig en vooral systematisch oefenen kan deze techniek van autosuggestie die leidt tot een diepe en weldadige ontspanning, na relatief korte tijd worden beheerst. Bij het oefenen keert men in zichzelf en vanzelf ontstaan gevoelens van innerlijke rust, zwaarte en warmte. Deze in de AT zogenoemde “rust-instelling” geeft een intens gevoel van welbevinden, lichaam en geest ontspannen zich en geblokkeerde energieën gaan stromen. De voortdurende spanningen van alledag die op den duur het lichaam en de geest schade toebrengen, lossen als het ware op.
Tijdens de autogene training hebben dagelijkse beslommeringen geen invloed meer; men bereikt een ander bewustzijnsniveau. De overdracht van de psyche (gedachten / suggesties) op het lichaam is mogelijk doordat lichaam en geest een eenheid vormen. De mens is een bezield organisme!

Hoe werkt autogene training?
De relatie van autogene training met hypnose werd al eerder genoemd. Schultz zelf noemde autogene training de legitieme dochter van de hypnose. Het woord “hypnos” komt uit het Grieks en betekent “slaap”. Met slaap hebben hypnose en autogene training weinig te maken. Bij de autogene training gaat het veel meer om een ten opzichte van de slaap af te grenzen bewustzijnstoestand. Bij AT is er sprake van een bewustzijnsvernauwing die begrensd wordt door een beperkt aantal van mogelijke voorstellingen (suggesties), gevoelens en gedachten die gepaard gaan met ontspanning en een omschakeling van het vegetatieve systeem. Deze specifieke toestand van bewustzijnsvernauwing wordt “hypnoid” genoemd. Deze toestand kan zowel door hypnose als door middel van autogene training bereikt worden. Het verschil ligt in het feit, dat bij AT de betrokkene zelf, geheel bewust, deze toestand oproept. Tijdens de hypnose gebeurt dit door een ander, hoewel de suggestie wel door de gehypnotiseerde moet worden aangenomen om te kunnen werken. Het voert hier te ver om de overeenkomsten en verschillen tussen hypnose en AT verder uit te werken. Wel moet nog de nadruk worden gelegd op het feit, dat de suggesties die men zichzelf tijdens de autogene training geeft, blijven nawerken ook nadat de oefening is afgesloten. Hier is dus een vergelijking met de “posthypnotische opdracht” op z’n plaats. Hier zien we verder een wezenlijk verschil tussen AT en slaap. Van een dutje van een kwartier bijvoorbeeld, kun je geweldig opknappen, maar het is niet zoals bij AT mogelijk om de fysiologische en psychologische behoeften voor  na het wakker worden te beïnvloeden.
Hiervoor is gesproken over “omschakeling van het vegetatieve systeem”. Dit systeem omvat het vegetatieve zenuwstelsel tot en met het basis-bioregulatie-systeem (bindweefsel tussen de cellen / de matrix). We onderscheiden aan het vegetatieve zenuwstelsel enerzijds de sympathicus en anderzijds de parasympathicus. Sympathicus en parasympathicus zijn vergelijkbaar met respectievelijk yang en yin en evenmin als deze, los van elkaar te zien. De sympathicus is verantwoordelijk voor een actieve, sympathicotone, (waak)toestand. Overheerst de parasympathicus dan bevinden we ons meer in een toestand van rust. In deze hectische tijd ontkomen veel mensen niet meer voldoende aan de sympathicotone toestand. Ze blijven daarin hangen door het voortdurend, haast dwangmatig, bezig moeten zijn; ze komen niet meer tot rust. Dit veroorzaakt gevoelens van werkdruk, stress enzovoort. Autogene training biedt de mogelijkheid om uit deze toestand van spanning te geraken in een toestand van ontspanning, van rust. Door deze overgang regelmatig en systematisch te doen plaatsvinden, oefenen wij ons vegetatieve stelsel en zodoende onszelf in het op de juiste tijden actief en passief te zijn. AT zou zodoende ook kunnen worden betiteld als “vegetatieve gymnastiek”.
Enkele van de functies die onder de invloed staan van het vegetatieve zenuwstelsel en de respectievelijke sympathicotone en parasympathicotone reacties, volgen hieronder.


SympathicusParasympathicus

Algemeen

Activiteit, prestatie (Yang)
Ontspanning, regeneratie (Yin)
Vrijkomen (verbruik) van energie
Energie opladen
Opwinding, strijd, vlucht
Rust, ontspanning, slaap
Ogen

Pupilverwijding
Pupilvernauwing

Oogleden “zwaar”
Luchtwegen

Slijmproductie minder
Toename van de slijmproductie
Verwijding luchtwegen
Vernauwing luchtwegen (asthma)
Ademhaling sneller en dieper
Ademhaling langzamer en oppervlakkiger
Hart

Versnelling hartfrequentie
Verlangzaming hartslag
Verwijding kransslagaders
Vernauwing kransslagaders
Bloeddruk

Verhoogd (hypertonie)
Lager (hypotonie)
Bloedvaten

Perifeer vernauwd (huid koel)
Perifeer wijder (huid warm)
Doorbloeding spieren verhoogd
Doorbloeding spieren minder
Doorbloeding spijsverteringsorganen minder
Doorbloeding spijsverteringsorganen meer
Spijsvertering

Minder speeksel (droge mond)
Toename van de speekselproductie

Vertering en opname van voedsel

Behalve de hiervoor genoemde functies is uit uitvoerig onderzoek gebleken, dat ook waarden van het bloed veranderden wanneer die vergeleken werden met vóór en ná autogene training. Zo kon worden vastgesteld, dat het immuunsysteem bijvoorbeeld duidelijk beter presteerde wanneer regelmatig AT werd toegepast, terwijl ook de zo belangrijke zuur-base-verhouding van het lichaam verbeterde.
De vegetatieve omschakeling is een automatisch proces dat zich voltrekt zodra wij niets meer doen, een ontspannen houding aannemen en ons in onszelf keren. In de autogene training wordt deze ontspanning verdiept door het in gedachten uitspreken van de formule “Ik ben heel rustig”. Deze autosuggesties mogen beslist niet worden gezien als commando’s, als iets wat móet gebeuren. Ze dienen puur om de aandacht te richten op bijvoorbeeld het gevoel van ontspanning waardoor deze zich nog verder zal verdiepen. Is de vegetatieve omschakeling een feit, dan zullen ook de andere parasympathicotone kenmerken voelbaar worden. Door het wegvloeien van een groot deel van de spanning uit de spieren, zullen lichaamsdelen zwaar worden. De formule “De rechter arm is heel zwaar” en later “Ik ben heel zwaar” zullen een verdere ontspanning van de spieren bevorderen. De autogene training wordt dan vervolgd met gevoelens van warmte en verder wordt de aandacht gericht op het hart, de ademhaling en de zonnevlecht.
Aan het einde van de oefeningen kan men zelf kiezen voor twee uitgangsposities. Als eerste kan men de ontspanning langzaam steeds dieper laten worden om ten slotte in een weldadige slaap te vallen. Ook is het mogelijk om na de autogene training juist weer heel fit, alert en actief te zijn. Men moet dan zichzelf laten “terugkomen” uit de toestand van de ontspanning door middel van een zogenoemde “terugkomformule”. Deze mogelijkheden maken de autogene training tot een buitengewoon waardevol hulpmiddel om het evenwicht tussen activiteit en rust te herstellen en te behouden.
Wat zijn de indicaties voor autogene training.
Uit het voorgaande mag al duidelijk geworden zijn, dat autogene training in deze jachtige tijd voor iedereen van betekenis kan zijn. Wie kent niet de druk en dreiging van deze tijd, die het hele maatschappelijk leven doordrenken en waaraan maar moeilijk te ontkomen valt. Hier heeft dan ook de uitdrukking “Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden” beslist zijn geldigheid’. Autogene training heeft ook een bijzonder gunstige uitwerking wanneer het gaat om de volgende aandoeningen i.c. klachten.

  • Hoge en lage bloeddruk.
  • Hart- en vaatziekten. Ter voorkoming maar ook als nabehandeling van bijvoorbeeld een hartinfarct zoals bijvoorbeeld in Duitsland standaard tot het behandelplan behoort.
  • Ziekten van de luchtwegen zoals astma en bronchitis.
  • Maag- en darmklachten.
  • Reumatische aandoeningen.
  • Fibromyalgie en chronische vermoeidheid.
  • Whiplash en andere trauma’s.
  • Vóór en ná operaties.
  • Pijnklachten.
  • Concentratieproblemen.
  • Slapeloosheid, maar ook overdadige slaapbehoefte.
  • Rusteloosheid.
  • Stress en spanningen.
  • Verslavingen zoals roken, alcohol, gokken, seks enzovoort.
  • Enzovoort.

Wat zijn contra-indicaties voor autogene training?
Bij ernstige psychiatrische ziektebeelden zoals schizofrenie, manisch-depressieve en andere psychosen wordt autogene training ontraden. Het zal duidelijk zijn, dat ook kinderen een bepaalde leeftijd moeten hebben bereikt om aan de trainingen te kunnen deelnemen. De grens wordt vooral bepaald door degene die de kinderen begeleidt en met name de mate waarin deze in staat is de bedoelingen van autogene training over te dragen. Ten slotte is belangrijk te vermelden, dat autogene training steeds onder deskundige begeleiding moet worden geleerd. Die deskundigheid moet zich niet beperken tot AT zelf maar deze moet ook een zekere kennis op medisch en psychologisch gebied omvatten. De begeleider moet namelijk bepaalde, mogelijke reacties kunnen verklaren en aanwijzingen kunnen geven hoe daarmee om te gaan.

Centrum Gezond Beter Worden
Praktijk voor Natuurgeneeskunde en
Complementaire Bedrijfsgeneeskunde.

U kunt bij ons centrum een CD bestellen met daarop een inleiding, een leerprogramma, één oefening om energiek te worden en één om te gaan slapen. De CD kost € 18,50 en de verzendkosten € 3,00. De CD kan worden besteld via het contactformulier door "contact" aan te klikken boven op deze pagina. Wij verzoeken u beleefd om gelijktijdig het totaalbedrag van € 21,50 te doen bijschrijven op onze rekening bij de

SNS Bank IBAN nummer NL74 SNSB 0931 3009 67 t.n.v.

Praktijk Natuurgeneeskunde Kloosterman te Winterswijk [daarbij naam én adres vermelden]

Voor meer informatie: info@gezondbeterworden.nl

Telefoon 0543 565253 of het nummer dat via de automatische telefoonbeantwoorder wordt doorgegeven